web space | free website | Web Hosting | Free Website Submission | shopping cart | php hosting
affordable web hosting | Pets | web page hosting | web hosting | website hosting | web hosting service | web hosting | best web hosting

 
  طالري بابةت ئةدةبيات لينك ذنان کرصکاري طؤظار
 
 

ضيرؤكي مارةيي و رصطة ضارة ديتنةوةي مةجليسي شؤراي ئيسلامي

 

نوسيني: نيلوفةر ئاشتي

و: سةيران رةحيمي

 

لة بةفرانباري سالَي رابردوودا، 38 نوصنةري مةجليس بة فةوريةت طةلالةيةك يان بة نصوي "طةلالةي ئاسان كاري ئيزدواج بؤ لاوان" ئيمزا كرد. ئةم تةرحة 16 مادة و فةورةيتصك بوو. بة ثصي ئةم تةرحة دةبواية كؤميتةيةك بة نصوي "كؤميتةي ساماني ئيزدواج" لة هةر مةحةلةيةك دا دروست دةبوون و ئةركةكةي دياري كردني أادةي مادرةيي لة كاتي ئيزدواج بوو.

طواية نوصنةراني مةجليس دواي بيستني هةوالَي رؤشتنة سةرةوةي تةمةني ئيزدواجي كضان و كؤران، لة بيري رصطة ضارةيةك بؤ ئةم طرفتة بوون. رؤذنامةي "هةمشةهري" ئةم بابةتةي ئاوا باس كرد: كاتصك ناوةندي ئاماري ئصران أايطةياند كة تةمةني ئيزدواجي كوأان بة 27 تا 34 سال و تةمةني ئيزدواجي كضان بة 22 تا 29 سال طةيشتووة، ذمارةيةك لة نوصنةراني مةجليس بأياريان دا تا لة مةجليس دا طةلالةيةك بؤ ئاسانكاري ئيزدواجي لاوان ثةسةند بكةن.

يةكصك لة بةندةكاني ئةم تةرحة بةرتةسك كردنةوةي مارةيي وةكوو مةرجي ثصش ثةرداختي وامي مةسكةن كاتي ية. بلاو بووةوة كة أادةي مارةيي لة لايةن مةجليسةوة بأيارة تا 200 سكةي تةلا كةم بكرصتةوة.

ئةم شصوة كارةي مةجليس لة طةلَ دذايةتي زؤر أوبةأو بويةوة ض لة نصو مةجليس دا و ض لة ئاستي كؤمةلطادا.

زؤربةي ئةم باسانة لة رؤذنامةكاني ولإت دا دةنطي دايةوة. بة ثصي ئةم تةرحة أادةي مارةيي هةر كضصك لة طةرةكصكةوة بؤ طةرةكصكي تر و لة شارصكةوة بؤ شارصكي تر يان دصهاتصكي تر جياواز بوو.

خالصك كة زؤركةسي توأة كرد ئةو بوو كة بؤ وصنة مارةيي كضصك كة لة نياوةران ذياني دةكرد زؤرتر بوو لة مارةيي كضصك كة لة جةوادية ذياني دةكرد.

بؤ ذمارةيةك لة كةسانةي كة دذي ئةم طةلإلةية بوون بة كردةوة دةر هاتني ئةم تةرحة بة ماناي هةلس و كةوتي ضينايةتي لة طةلَ بابةتي ئيزدواج بوو، بة واتايةكي باشتر كضاني ضيني دارا، بةهايان لة كضاني ضيني بن دةست زياتر بوو. ئاسيةي ئةميني لة وتارصكي ئينتقادي خؤي بة نصوي ئيمة ضةندة دصنين؟ ضاو لصكردني قأاني بة ئيزدواجي لاوان، سةر سوأ ماوي خؤي لة تةرحصكي ئاوا كة ئيمزاي 10 كةس لة 12 نوصنةري ذني مةجليسيشي لة ثشت بوو، رةخنةي لةو تةرحة طرتووة.

سةيد حةسةن حؤسةيني، كؤمةلَ ناس و بةرصوة بةري ناوةندي توصذينةوةي كؤمةلايةتي زانكؤي تاوان لةم ثةيوةندةداية دةلص: ثةسةند كردني دوايي ئةم تةرحة لة راستيدا جؤرصك نرخ دانانة وةكوو كالايةك ضاو لة ذن دةكرص.

زؤهرةي ئةرزةني، ماف ناس ثارصزةري دادطوستةري لةم بارةيةوة أاي وابوو كة بة طؤراني ئةم ياساية دةبص هصندصك لة ياساكاني تريش كة ثةيوةندي يان بةم بابةتةوة هةصة بطؤرن: مارةيي وةكوو مافصكي ذن لة بنةمالَةدا ضاوي لص دةكرص كة لة بةرابةر ئةو مافةدا، مافي تر بؤ ثياو دانراوة لةوانة ئيزني ئةوةي كة لة ولإت بضصتة دةرةوة، سةرثةرةشي بنةمالَة و ... كة ئةم تةكليفانة لة بةرابةر مارةيي دادةنرص. ئةم تةرحة هةلبةت لايةنطريشي ثةيدا كرد. لايةنطراني ئةم تةرحة بووني مارةيي قورسيان وةكو كؤسثصك لة سةر رصطاي ئيزدواجي لاوان دةزاني. ذمارةيةكي تريش لة سةر ئةو باوةرة بوون كة هصندصك لة كضان ئيزدواج بةوة دةزانن كة دةبص ثول و ثارةيةك وة دةستيان بكةوص. لة ئاكام دا ئيزدواج لة ئامانجة راستيةكةي خؤي لا دةدات و دةبصتة موعاملةطةرصك.

لةم نصوانةدا مةلاكان و مةراجعي تةقليديش ئيهمال دةكران. بة أاي ئايةتؤلا بجنوردي، مةكاري شيرازي و ئايةتؤلا موسةوي ئةردةبيلي، كةم كردنةوةي مارةيي لة بواري شةرعيةوة ئيشكالي بووة. بةلإم ئايةتؤلا نوري هةمةداني بة كردةوة دةر هاتني ئةم تةرحةي ثص باش بوو.

دواي ئةم دذ كردةوانة، ئةم تةرحة ثةسةند نةكرا بةلإم ماوةيةك دواتر نوصنةراني مةجليس تةرحصكي تريان كة هةلَطري ئيسلاحاتصك لة هصندصك لة ياساكاني مةدةني لة ثةيوةند لة طةلَ ذنان و لةوانة مارةيي بوو، ثصشنيار كرد.

بة ثصي ئةم تةرحة دةبواية تةبسرةيةك بة مادةي 1080 ئيزافة بكراية و ئيسلاحيةيةكيش لة بابةت مادةي 1085ي مةدةني بة كردةوة دةرهاتاية.

بة ثصي مادةي 1080 دياري كردني مارةيي لة سةر رةزايةتي دوو لايةنة كة بوو و بة ثصي مادةي 1085 ذن دةتوانص هةتا مارةييةكةي ثص نةدرص سةرثصضي بكات لةو ئةركانةي كة لة بةرانبةر هاوسةرةكةي لة ئةستؤيةتي. بة شةرتصك كة مارةييةكةي حالَ بصت و ئةم سةرثصضي كردنة مافي داني نةفةقةي نيية.

ئال و طؤرةكان بةم شصوةية ثصشنيار كراون.

ئةلف_ تةبسةرةي ذصرةوة بة مادةي 1080ي ياساي مةدةني ثةيوةست بص: دياري كردن و سةبتي مارةيي و تةئيدي ئةو عورفةن بة دةر لة تواناي ثياوةكة بصت و ئةطةر كةسصك نةيتواني ئةو ثولَة بدا ئاوا لةم حالَةتةدا هةل دةوةشصتةوة.

ب_ مافي ئيمتناعي ذن لة تةمكين.

مادةي 5_ مادةي 1085 ياساي مةدةني بةم جؤرة ئيسلاح دةكرص، ذن دةتوانص هةتا مارةييةكةي ثص نةدراوة لة ثصوةندي جينسي لة طةلَ هاوسةرةكةي دوري بطرص، بة شةرتصك كة مارةييةكةي حال بصت و ئةم دوري طرتنةي ذن حةقي نةفةقةي نيية، بةلإم سزاي داني نةفةقة ئةو كابراية ناطرصتةوة.

لة بةر رةسي روانطةي نةياران و موافقاني تةرحي ثصشوو خالصكي هاوبةش دةبيندرص، هةردوو لايةن بة سةودا كردن و روانطةي ثوليةوة ضاو لة بابةتي ئيزدواج دةكةن.

نةياران ئةم تةرحة نوص ية يان بة جؤرصك روانطةي ثوليةوة ضاو لصدةكرد و موافقةكانيش لة سةرةوة بووني أادةي مارةيي جؤرصك لة سةودا و موعاملة دةزاني. لة راستي دا كصشة لة سةر أادةي مارةيي ية. لايةنصك دةيهةوصت بةرتةسكي بكاتةوة و لايةنةكةي تريش نايهةوص لةم بوارةدا بةرتةسك بصت. بةلإم هيضكام ناثرسن بؤضي ئؤسولةن لة ئصران ثةيوةندي رؤحي و عاتفي دوو ئينسان، لة طةل بابةتة ماليةكان و بة تةواوةتي ثولَ طصر خواردووة.

بةر لة وةلإم دانةوة بةم ثرسيارة وا باشترة برصك لة روانطةي نوصنةراني مةجليسةوة لة ثصوةندي لة طةل ذنان قسة بكةين.

هةلَبةت بؤ ثةي بردن بة روانطةي ئةوانيش ثصويستمان بة وشياري يةكي زؤر نيية. ضونكة تةرحةكانيان و بة تايبةت ئيسلاحيةكانيان بة أادةي ثصويست روانطةكةيان دةخاتة بةرضاو.

ئةوان بة ئاشكرا ثةيوةندي جنسي ذن و ثياو تا أادةي وةرطرتني مارةيي و يان دياري يةك هصناوةتة خوارةوة.

واتة لة روانطةي ئةوانةوة ذن طيان لة بةرصكة كة لة ثصناو ثول يان دياري يةك، جةستةي خؤي دةخاتة خزمةت ثياوصكةوة. لة راستي دا ئةم شصوةية هيض جياوازيةكي لة طةلَ لةش فرؤشي دا نيية تةنيا ئةوة نةبص كة ئةم بة شصوةيةكي موحتةرةمانةية و يةك جار بؤ هةميشة. لة ضوار ضصوةيةك دا كة ذن و ثياو نزيكترين و تايبةتي ترين ثصوةنديةكانيان دةست ثص دةكةن، نوصنةراني مةجليس مافي ئةوة بة خؤيان دةدةن كة دةخالةت بكةن و دياري بكةن كة ذن دةبص هةلَس و كةوتي ضؤن بص. لة هةمووي خراثتر ئةوةيةكة ئةوان بة نصوي ديفاع لة مافةكاني ذنان، تةرحي ئاوا دادةرصذن. بةلام ئةو بابةتةي كة ئةوان بؤ ئيزدواج ئاسان كاري بؤ دةكةن شتصك بص جصطة لة سوكايةتي ثص كردن بة كةرامةتي ذن نيية. هةلَبةت سوكايةتي بة ذنان لة حكومةتي كؤماري ئيسلامي دا شتصكي نوص نيية. لة روانطةي ئةم دةسةلات دارانةوة ذن هصشتا مرؤظصكي تةواو نيية، لة أوي ياساوة بة نيوةي ثياو دةذمصردرص و بة وتةي خؤيان عةقلي تةواو نيية.

لة سةر ئةساسي ئةم فةرزية واتة فةرزي "ناقسول عةقل بووني ذن"ة كة نوصنةراني مةجليس هةلس و كةوتة مندالانةكان لة نصو جصطا و بان دا فصري ذنان دةكةن. لة راستي دا دةبص ثرسيار بكرص كة كص ناقسؤل عةقلة؟ ئايا كةسانصك كة لة ئصران دةسةلاتيان بة دةستةوةية عةقلي ثص ويستيان بؤ دةسةلإت كردن بة سةرخةلَكدا هةية؟ هةلبةت ناتوانين ثصيان بلصين كة ئةم دةسةلات دارانة عةقليان تةواو نيية، بةلَكو دةتوانين بلصين كة ئةوان بة زيرةكيةكي تةواوة و بة كةلَك وةرطرتن لة سونةتة كؤنةكاني كؤمةلَطا راستيةكي حاشا هةلنةطر ضةواشة دةكةن.

راستيةكي تالَ كة هةية ئةوةية كة زؤربةي خةلَكي ئصران ئةمنيةتي ئابووري و مالي يان نيية. ترس لة داهاتوو طيرو طرفتة ماليةكان هةرةشة لة بة مليؤن خةلَكي ئصران دةكات. نةبووني ئةمنيةتي ئابووري سةبارةت بة ذنان زؤر بةرضاو ترة. ئامار و رصذةكان نيشان دةري ئةوةن كة دةرسةدي ئةو ذنانة كة سةربةخؤيي ئابوري يان هةية زؤر كةمة.

بؤ بةشصكي طةورة لة ذناني ئصراني ئيزدواج كردن جؤرصكة لة دابين كردني ذيان و داهاتوويان لة بواري ئابوريةوة.

هةر ئةم طرفتة ئةساسية دةبصتة هؤي ئةوة كة كضان لة هةلبذاردني هاوسةردا، زؤرتر لة هةموو شتصك أادةي دارايي و داهات و شؤغليان لة بةرضاو بصت. مارةييش هةرواية. مارةيي دةور و نةقشي تةزميني ذياني ثةيدا كردووة. لة سةرةوة بووني مارةيي طواية كة ثياو ناضار دةكات لة طةلَ هاوسةرةكةي ذيان بكات. لة كاتي جيابونةوة دا طواية كة ذنةكة دةتوانص بةم ثاشةكةوتةوة برصك ئةمنيةتي ئابووري خؤي زةمانةت بكات. طةرضي لةم بارةيةوة ثةندصك هةية كة دةلَص: "كص داويةتي و كص وةري طرتووة" ئةوة خؤي نيشان دةري ئةو بابةتةية كة زؤربةي ذنان كة تورة دةبن دةلَصن، مارةييةكةم حةلالت بصت و طيانم رزطاري بص. بةلام رة روالةت دا ئامانجي برصك لةم تةرحانة و مادة و ئيسلاحية نوص يانة بؤ ئةوةية كة مارةيي حةلإلي نةكرص و بة هةر جؤرصك بووة وةدةست ذنةكة بكةوص. بةم جؤرة مارةيي جصطةي خالَي بيمة كؤمةلايةتيةكان و لاني كةم ئةمنيةتي ئابوري ثأ دةكاتةوة.

ئيزدواج بة شةرتي مارةييةوة، بابةتصكة كة تايبةت بة برصك لة ولاتان و بة تايبةت ولاتة ئيسلاميةكان. لة ولإتاني ئؤروثايي ثةيوةندي نصوان دوو ئينسان لة سةر ثولَ و ثارة ثصك نايةت.

بابةتي مالَي و ئابووري لةم ولإتانة بة شصوازي تر جص بة جص دةكرص. دةولةتةكان تا أادةيةك لة بةرابةر شارؤ مةندان بةر ثرسن. هيض مرؤظصك برسي نيية، مندالإن، بصكاران، كةم ئةندامان و ثةك كةوتةكان مافي تايبةتي يان هةية و لة كاتي ثصويست دا دةبص ئاطايان لص يان بصت، خزمةتطوزاري دةرماني دةبص تةواوي كةسةكاني كؤمةلَطا لة خؤ بطرص.

لة كاتي جيايي ذن و ثياو دا دادطا بة باشي هةل و مةرجي دولايةنةكة بةر رةسي دةكات ئةو ثاشةكةوتةي كة لة ذياني هاوبةش يان بوويانة دابةش دةكات، هةركام لة دوو لايةنةكة كة بصكار بصت، لايةنةكةي تر تا كاتي دؤزينةوةي كار يا ئيزدواجي دوبارةي دةبص ثصداويستيةكاني ذياني دابين بكات.

مندالَ بة ذن دةدرص مةطةر ئةوةي كة ذنةكة سةلإحيةتي ئةوةي نةبص كة مندالَةكةي ثص بدةن. نةبووني سةلاحيةت بة واتاي لة باري دةرونيةوة طرفتي بصت يان طيرؤدةي مادة سأ كةرةكان بصت. ثياو ئةركي سةرشانيةتي كة ئاطاي لة مندالَةكةي خؤي بصت مةطةر ئةوةي كة تواناي مالَي نةبص. لةم حالَةتةدا دةولةت خةرج و مةخارجي دايك و مندالَةكة وة ئةستؤ دةطرص. بة عيبارةتصكي باشتر دةتوانين بلصين كة لةم ولإتانةدا، دةلَةراوكص لة برسيةتي و بص سةرثةنايي مانايةكي نيية. هةلبةت مةبةستمان ئةوة نيية كة هةل و مةرجي ذيان لةم ولإتانةدا ئيدةئالة و هيض طرفتصكي نيية. بةلإم نيشانطةري ئةوةية كة هةر مرؤظصك بة هؤي مرؤظ بووني، شاياني بووني لاني كةمي ذيان بؤ زيندوو مانةوةية.

بةلإم ئايا ئينسان لة ولإتي ئصمةدا بأصك ئيحترام و رصزي هةية؟ ئةطةر لة ئصران ذن يان ثياوصك كاريان نةبص و بنةمالَةيةك يان نةبصت و كةس ثشتيوانيان لص نةكات ض داهاتوويةك لة ضاوةروانيان داية.

هةذاري لة أادة بةدةر، برسيةتي، بص ثةنايي و مةرط ئاكامي كارةكةيةتي. بة ثصي ئامارة رةسميةكاني ولإت، زؤربةي خةلَكي ئصمة لة ذصر هصلَي هةذاري دا دةذين، مةترسي بصكار كران، بابةتصكة كة زؤربةي كارمةندان و كرصكاران لة طةلَي بةرةو روون. لة راستي دا كةسانصك كة هةل و مةرجصكي مالَي باشيان هةصة ناتوانن ئيحساسي ئةمنيةت بكةن، رويشتنة سةرةوةي نرخةكان، قةيران و ركودي ئابووري ولإت، هةرجؤرة ئةمنيةت و ئارامشصكي ئابوري و مالَي لة نصو بردووة.

لة هةل و مةرجصكي ئاوا ئالؤزي ئابوريةكة بنةمالَةكان هةولَ دةدةن بة جؤرصك داهاتووي كضةكانيان دابصن بكةن. لة ئاكام دا رص و رةسمي خوازبصني دةبصتة شوصني ضةنة لصدان لة سةر أادةي مارةيي. بةلام ئايا ئةطةر لاني كةم ئةو ئيكاناتةي خةلَكاني ولاتاني ئؤروثايي هةيانة، خةلَكي ولإتةكةي ئصمةش بيانباية، ئيتر كةس بيري لةم بابةتانة دةكردةوة؟ ئايا بة جصطةي عةشق و ئةوينداري و هؤطري باسي مارةيي و شتي لةم ضةشنة دةكرا؟ ئةطةر ذنان ئةمنيةتي مالَي و ئابووري باشيان ببص بص شك ئيجازة نادةن كة سةودايان ثص بكرص، ئيزنيان ثص نادةن كة لة طةلَ ثول و ثارة هةليان سةنطصنن؟

بةرذةوةندي مادي كؤماري ئيسلامي لةوةداصة كة سونةتة كؤنةكان و دوا كةوتووةكان زؤرتر ثةرةي ثص بدا تا خؤي ناضار نةبص ئةمنيةتي مالَي خةلَك دابين بكات. ئاشكراية كة سيستمي دةسةلات دار لة ئصران لة طةل ياساكاني ئصستا لة سةر ئةساسي توند و تيذي و دذي ئينساني و ضينايةتي بنيات نراوة. لةم سيستمةدا نة تةنيا ذنان بة توندي سوكايةتي يان ثص دةكرص بةلَكو ثياوانيش بص حورمةتي يان ثص دةكرص. ثياوانصك كة بارودؤخي مالَي يان باش نيية، شانسصكي زؤر كةميان هةصة بؤ ثصك هصناني بنةمالَة و لة ئصران دا جصطةي ثةيوةندي سؤزداري و عاشقانة  دراوة بة ثولَ و ثارة. زؤرن ئةو كور و كضانةي كة بة هؤي طرفتي ماليةوة ناتوانن ذياني هاوبةش ثصكةوة بنصن.

دةسةلات دارصتي كؤماري ئيسلامي بة باشي ئةوة دةزانن كة بابةتة مالَيةكان دواهاتي زؤر ناخؤشي بؤ مرؤظةكان بة دواوةية. بةلإم واديارة كة هيض كات لة بيري باشتر كردني ئةم بارودؤخة دا نين. هةولَي ئةوان زؤرتر بؤ ئةوةية كة بة نصوي دين و خودا و بة كةلَك وةر طرتن لة سونةتة كؤن و دواكةووةكان و دذ بة ذن بةرثرسيارةتي بارودؤخي مالَي مرؤظةكان لة سةرشاني دةولًَةت لابةرن. بةلإم راستيةكةي ئةوةية كة ياسا ضةسثاوةكان لة ئصران، لة طةل ئةوةي كة لة كؤمةلطا دا تص دةثةرص، جياوازي يان زؤرة. دةسةلات داران و ياسا دانةران لة ئصران بة باشي ئةوة دةزانن كة ثةيوةندي نصوان ذن و ثياوي لاو لة ئصران لة طةلَ زؤربةي ياساكاني ئصستا لة دذايةتي يةكتر داية.

ثصشكةوتي ئاستي خوصندني ذنان، ضوونة ناو بازاري كارةوة، سةربةخؤيي ئابووري و ... بص ناوةرؤكي ياساكاني ئيسلامي كؤمةلطاي ضينايةتي و سيستةمي ئابوري بةرثرسي بة كالإ كردني ثصوةندي نصوان ذن و ثياو لة ئصران داية.

تا كاتصك كة ثصكهاتة ئابوريةكاني ولات تصك نةدرصن، ثةيوةندي مةعنةوي ئينسانةكان جصطاي و شوصني راستي خؤي ثةيدا ناكات.

طرفتي لة سةرةوة بووني مارةيي ش بة طةلالة خةرةفاوةكاني نوصنةراني مةجليس ضارة سةر ناكرص.

مالثةري ئاسؤي شؤرش