|
جوانان و اعتیاد، چه کسی مقصر است و چاره چیست ؟
فرهادشعبانی
سایت افق انقلاب
اعتیاد به مواد مخدر یکی از شناخته ترین آسیبهای اجتماعی در جامعه
ایران است. آمار دقیقی از شمار مبتلایان میلیونی به این پدیده
خانمانسوز در دست نیست، اما شواهد نشان می دهد که سیری صعودی دارد.
رشد روز افزون ابتلای جوانان به مواد مخدر و درگیر شدن میلیونها
نفر از شهروندان ساکن در جامعه ایران در تارهای پیچیده توزیع و
مصرف مواد مخدر این معضل را به یک بحران اجتماعی تبدیل کرده است.
فاجعه بارتر آن است که میانگین سن اعتیاد بشدت کاهش یافته و امروزه
علاوه بر اعتیاد نوجوانان که در میان آنها شمار دختران معتاد نیز
روبه فزونی است، جامعه فرودستان ایران با پدیده نوپائی بنام اعتیاد
کودکان روبروست.
گسترش مواد مخدر در جامعه ایران و افزایش فزاینده آن آثار و
پیامدهای بسیار نگران کننده ای به دنبال داشته است.
در بررسی علل و عوامل عدیده و موثر در سوق یافتن جامعه جوان ایران
بسمت اعتیاد، دیدگاهها یکسان نیست. اما با وجود اینِ نگاههای
گوناگون در بقاء و گسترش اعتیاد عواملی نقش تعیین کننده دارند، که
در این نوشته کوتاه به چند علت آن می پردازیم.
اعتیاد رابطه ی مستقیم و تنگاتنگی با فقر و بیکاری،تبعیض و
نابرابری اجتماعی دارد. و از آنجا که دولت کلیه ابزارهای حل این
مصائب اجتماعی را در اختیار دارد، بدون تردید نقش دولت در پیشگیری،
کاهش و یا افزایش اعتیاد تعیین کننده است.
بر اساس آمارهای موجود جامعه ایران یکی از جوانترین جوامع دنیاست،
بطوریکه بیش از 60درصد شهروندان آن زیر 30سال سن دارند.
در چنین
جامعه ای که توسط یک حاکمیت بورژوائی آنهم ازنوع مافوق ارتجاعی
اش اداره و
ساماندهی می شود، و سرکوب و استثمار کارگران و زحمتکشان، زنان و
جوانان سیاست و اولویت آن است، بدون تردید شهروندان جوانش بیشتراز
هر جامعه دیگری درمعرض آسیب های اجتماعی قرار می گیرند.
بنابراین و با توجه به عملکرد 27 ساله جمهوری اسلامی و دستگاهها و
نهادهای انتطامی و امنیتی
اش، می توان
گفت که خود دولت نقش تعیین کننده ای در گسترش مواد مخدر و بردن
جامعه به این سمت را داشته است. اما چگونه ؟
بیکاری و فقر، و عدم وجود یک سیاست اشتغال زا در ایران یکی از
معضلات اجتماعی و از موثرترین عوامل گسترش اعتیاد است.
بیکاری اعتماد به نفس را از انسان سلب می کند، امیدها را به
ناامیدی و یاس، و غرور احساس مسئولیت را به سرسکشتگی تبدیل می کند.
پیامد بیکاری، فقر و تنگدستی است، فقر و تنگدستی زمینه های
افسردگی، انزوا و تنهائی و در نهایت در جامعه ای که دسترسی به مواد
مخدر به سهولت ممکن است، پناه بردن به اعتیاد را بدنبال میاورد.
برعکس بسیاری از ارزش های مثبتی که در اشتغال وجود دارد مانع از
سوق یافتن فرد به سمت اعتیاد به مواد مخدر خواهد بود. فرد شاغل به
مناسبت درگیر بودن در تولید و قرار گرفتن در شبکه روابط اجتماعی نه
تنها احساس ارزشمندی و اعتماد به نفس می کند، بلکه با قرار گرفتنش
در یک روابط اجتماعی و کاری از انزوا و تنهائی برون آمده و کمتر
در معرض آسیب های اجتماعیِ چون اعتیاد قرار می گیرد.
نتیجه می
گیریم که وجود یک سیاست اشتغال زا که بیکاری و فقر، و به عبارتی
دیگر تبعیض و نابرابری را در جامعه کاهش دهد از عوامل موثر در
پیشگیری از اعتیاد و دیگر آسیب
های اجتماعی
است. اما رژیم جمهوری اسلامی نه تنها دارای چنین سیاستی نیست،
بلکه با فراهم آوردن زمینه های مطلوب دیگری که مختصرا" به آنها
اشاره خواهیم کرد، در آلوده کردن فضای جامعه به مواد مخدر نقش
تعیین کننده دارد.
علاوه بر عوامل فوق حمایت دولت از باندهای قاچاق مواد مخدر، درگیر
شدن نهادهائی چون وزارت اطلاعات و سپاه پاسداران در قاچاق مواد
مخدر، تبدیل ایران به مسیر ترانزیت مواد مخدر از افغانستان و
پاکستان به ترکیه و ترانزیت محمو له های بزرگ زیر نظر و نگاه
نهادهای نامبرده از دیگر عوامل موثر در گسترش این پدیده شوم است.
سالهای جنگ ایران و عراق و پیامدهای آن یکی دیگر از عوامل ابتلای
بسیاری از جان به در بردگان از جنگ به مواد مخدر است.
زندانهای جمهوری اسلامی به دلیل اینکه بسیاری از زندانبانان آن
کانالهای قاچاق مواد مخدر به داخل زندانها هستند، بستر مناسب دیگری
برای آلوده شدن شمار هرچه بیشتری از جوانان جامعه به مواد مخدر
است. و در نهایت سرکوب خواستها و نیازهای مادی و معنوی جوانان توسط
رژیم و ابزارهای سرکوبش، بی تفاوتی نسبت به ایجاد فضا و محیط های
تفریحی سالم و ایجاد امکانات ورزشی برای جوانان و عدم توجه به
حاشیه نشینان از عوامل دیگر گسترش اعتیاد در جامعه ایران است.
بطوریکه دامنه آن تا اعماق جامعه نفوذ پیدا کرده است.
همانطوریکه در ابتدای این مبحث اشاره شد، شمار زیادی از دختران و
کودکانی که در خانوادهای معتاد و در جوار والدین معتاد قرار دارند
نه تنها خود معتاد شده اند بلکه بسیاری از آنها درگیر توزیع مواد
مخدر و اسیر باندهای تبهکار قاچاق مواد مخدر گردیده اند.
متاسفانه شمار زیادی از این بلا زده گان در مسیری گام گذاشته اند
که تا جمهوری اسلامی حاکم باشد، برگشت از آن اصولا" ممکن نیست و
این فاجعه عظیمی است که جامعه ایران راتهدید می کند. فاجعه ایی که
کمترین پیامدهایش متلاشی شدن شمار زیادی از خانواده ها، فراری شدن
دختران نوجوان از منزل، افزایش شمار کودکان خیابانی و پیدایش
پدیده کودکان معتاد است.
و آخراینکه پیشگیری از گسترش مواد مخدر و مبارزه علیه آن در ظرفیت
و صلاحیت این رژیم نیست. شرط سالم سازی جامعه ایران، جامعه ای که
بری از فقر و بیکاری،اعتیاد و نابرابری و دیگر مصائب نظام سرمایه
داری باشد، سرنگونی جمهوری اسلامی است. تجربه نشان داده است که
تنها با برداشتن این مانع است که انجام هرگونه تغییرات مثبتی در
این زمینه ممکن خواهد شد.
سایت افق
انقلاب
|
